Nghiên cứu triển khai viết sách “Phân tích tổn thương Não do ngộ độc bằng MRI và CT”

PCC Sci – Thăng Long, ngày 28/1/2026, trong thực hành lâm sàng ngộ độc, tổn thương não là yếu tố quyết định tiên lượng sống còn, chất lượng phục hồi và gánh nặng di chứng lâu dài của người bệnh. CT và MRI não không chỉ giúp phát hiện tổn thương sớm, mà còn phản ánh trực tiếp cơ chế bệnh sinh của từng loại độc chất – từ thiếu oxy, rối loạn chuyển hóa, tổn thương ty thể cho tới phản ứng viêm và tổn thương myelin muộn. Tuy nhiên, việc đọc và diễn giải hình ảnh hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, thiếu chuẩn hóa, khó khai thác hết giá trị dữ liệu hình ảnh khổng lồ đã và đang được tạo ra mỗi ngày. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra một hướng tiếp cận mới: biến hình ảnh học từ công cụ mô tả thành công cụ dự báo và hỗ trợ quyết định lâm sàng. Việc ứng dụng AI trong phân tích hình ảnh CT và MRI não ở bệnh nhân ngộ độc cho phép phát hiện các mẫu tổn thương tinh vi mà mắt thường dễ bỏ sót, định lượng mức độ tổn thương, theo dõi tiến triển theo thời gian và liên kết hình ảnh với dữ liệu lâm sàng, xét nghiệm, EEG và kết cục điều trị.

Nhóm Nghiên cứu AI được giao nhiệm vụ tham gia xây dựng và triển khai dự án Viết sách “Hình ảnh tổn thương não trên MRI và CT ở bệnh nhân ngộ độc” với vai trò nòng cốt trong chuẩn hóa dữ liệu, phát triển mô hình học máy, và tạo ra các công cụ hỗ trợ chẩn đoán – tiên lượng – nghiên cứu. Đây không chỉ là một đề tài khoa học, mà còn là bước đi chiến lược nhằm đặt nền móng cho y học chính xác trong lĩnh vực chống độc, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh, đào tạo thế hệ bác sĩ trẻ và đưa nghiên cứu của chúng ta tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

MỤC LỤC ĐỀ XUẤT

HÌNH ẢNH TỔN THƯƠNG NÃO TRÊN MRI VÀ CT Ở BỆNH NHÂN NGỘ ĐỘC

LỜI NÓI ĐẦU

• Vì sao hình ảnh học thần kinh đóng vai trò then chốt trong ngộ độc

• Từ “nhìn thấy tổn thương” đến “hiểu cơ chế bệnh sinh”

• Ý nghĩa trong tiên lượng, theo dõi và cá thể hóa điều trị

PHẦN I. CƠ SỞ CHUNG

Chương 1. Đại cương về tổn thương não trong ngộ độc

1. Khái niệm tổn thương não do ngộ độc

2. Phân loại:

   • Tổn thương cấp tính

   • Tổn thương bán cấp

   • Tổn thương muộn

3. Các cơ chế chính:

   • Thiếu oxy – thiếu máu não

   • Độc tính trực tiếp lên neuron và myelin

   • Rối loạn chuyển hóa – ty thể

   • Phản ứng viêm – stress oxy hóa

Chương 2. Tổng quan CT và MRI trong chẩn đoán tổn thương não

1. Vai trò của CT trong cấp cứu ngộ độc

2. Vai trò của MRI trong đánh giá tổn thương sâu và muộn

3. Khi nào chọn CT – khi nào chọn MRI?

4. Hạn chế và bẫy chẩn đoán hình ảnh

Chương 3. Các chuỗi xung MRI quan trọng trong ngộ độc

1. T1W, T2W, FLAIR

2. DWI – ADC và ý nghĩa trong ngộ độc

3. SWI/GRE – xuất huyết vi thể

4. MR Spectroscopy – rối loạn chuyển hóa

5. Perfusion MRI (nếu có)

PHẦN II. KIỂU HÌNH ẢNH TỔN THƯƠNG NÃO TRONG NGỘ ĐỘC

Chương 4. Tổn thương chất xám

1. Nhân nền (globus pallidus, putamen, caudate)

2. Đồi thị

3. Vỏ não

4. Hải mã

5. Ý nghĩa lâm sàng và tiên lượng

Chương 5. Tổn thương chất trắng

1. Phù chất trắng lan tỏa

2. Tổn thương myelin đối xứng

3. Hội chứng leukoencephalopathy muộn

4. Phân biệt với bệnh chất trắng không do ngộ độc

Chương 6. Tổn thương thân não và tiểu não

1. Hành não – cầu não

2. Tiểu não

3. Liên quan đến suy hô hấp, rối loạn ý thức sâu

Chương 7. Xuất huyết não và vi xuất huyết trong ngộ độc

1. Cơ chế xuất huyết do độc chất

2. Hình ảnh CT và SWI

3. Giá trị tiên lượng

PHẦN III. HÌNH ẢNH NÃO TRONG CÁC LOẠI NGỘ ĐỘC CỤ THỂ

Chương 8. Ngộ độc khí CO

1. Hình ảnh điển hình trên CT

2. Tổn thương globus pallidus trên MRI

3. Tổn thương não muộn sau CO

4. Liên hệ lâm sàng – EEG – di chứng thần kinh

Chương 9. Ngộ độc rượu và methanol

1. Tổn thương nhân nền

2. Xuất huyết não

3. Phân biệt ethanol – methanol trên hình ảnh

Chương 10. Ngộ độc ma túy và thuốc an thần

1. Opioids

2. Benzodiazepines

3. Quetiapine, Z-drugs

4. Hình ảnh phù não, tổn thương lan tỏa

Chương 11. Ngộ độc thuốc trừ sâu và hóa chất

1. Phospho hữu cơ

2. Carbamate

3. Cyanide

4. Paraquat (liên hệ tổn thương não – phổi)

Chương 12. Ngộ độc kim loại nặng

1. Chì

2. Thủy ngân

3. Mangan

4. Đặc điểm MRI đặc trưng

Chương 13. Ngộ độc do rắn, nọc độc và độc tố sinh học

1. Tổn thương não do rối loạn đông máu

2. Xuất huyết não

3. Thiếu máu não thứ phát

PHẦN IV. ỨNG DỤNG LÂM SÀNG – NGHIÊN CỨU

Chương 14. Liên hệ hình ảnh học với lâm sàng

1. Hình ảnh và mức độ rối loạn ý thức

2. Hình ảnh và tiên lượng thần kinh

3. Hình ảnh và phục hồi chức năng

Chương 15. Hình ảnh học trong theo dõi và đánh giá di chứng

1. Theo dõi tiến triển tổn thương

2. Tổn thương não muộn

3. Giá trị trong tư vấn cho người bệnh và gia đình

Chương 16. Vai trò của hình ảnh học trong nghiên cứu ngộ độc

1. Xây dựng tiêu chí chẩn đoán hình ảnh

2. Thiết kế nghiên cứu tiến cứu

3. Kết hợp MRI – EEG – biomarker

PHẦN V. CA LÂM SÀNG MINH HỌA

Chương 17. Ca lâm sàng điển hình

• Ngộ độc CO

• Ngộ độc methanol

• Ngộ độc thuốc an thần

• Ngộ độc ma túy

• Ngộ độc Glufosinate

(Mỗi ca gồm: lâm sàng – CT – MRI – diễn biến – bài học)

PHỤ LỤC

• Bảng tóm tắt: Hình ảnh MRI/CT theo từng loại ngộ độc

• Checklist đọc phim não trong ngộ độc

• Thuật ngữ hình ảnh học thần kinh thường dùng

• Gợi ý báo cáo hình ảnh chuẩn cho ca bệnh ngộ độc

TÀI LIỆU THAM KHẢO (Nhóm tìm tài liệu tham khảo, tìm 10 cuốn sách Giáo khoa nổi tiếng nhất thế giới và CT và MRI)

MỘT SỐ NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC ĐỂ HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ TRÊN

Dưới đây là nguyên tắc tổ chức & phân công công việc để triển khai viết cuốn “Hình ảnh tổn thương não trên MRI và CT ở bệnh nhân ngộ độc”, tối ưu cho nhóm đa ngành (lâm sàng – hình ảnh – AI – nghiên cứu), đúng tinh thần thần tốc – chuẩn hóa – có thể xuất bản.

I. NGUYÊN TẮC TỔNG THỂ (5 chữ khóa)

Rõ – Đúng – Chuẩn – Song song – Hội tụ

II. NGUYÊN TẮC 1: PHÂN TÁCH THEO “LỚP CHUYÊN MÔN”, KHÔNG THEO NGƯỜI

👉 Không giao “mỗi người viết một chương” đơn thuần. Mà chia theo vai trò học thuật

4 lớp công việc chính:

1. Lâm sàng ngộ độc – cơ chế, biểu hiện, diễn biến

2. Hình ảnh học (CT/MRI) – mô tả, pattern, bẫy chẩn đoán

3. AI & dữ liệu – chuẩn hóa, cấu trúc hóa, tư duy mô hình

4. Biên tập – chuẩn hóa học thuật – ngôn ngữ, logic, format

⟶ Mỗi chương = sản phẩm hội tụ của 4 lớp, không phải của 1 cá nhân.

III. NGUYÊN TẮC 2: VIẾT THEO MODULE NHỎ – LẮP GHÉP LỚN

👉 Tránh viết chương dài ngay từ đầu. chia thành module 2–4 trang, độc lập, dễ chỉnh sửa

Ví dụ 1 module chuẩn:

• Cơ chế bệnh sinh (½ trang)

• Pattern hình ảnh CT/MRI (1 trang)

• Ý nghĩa lâm sàng – tiên lượng (½ trang)

• Gợi ý cho AI học (bullet 5–7 ý)

⟶ Module tốt = dùng được cho:

• sách

• bài báo

• dataset AI

• slide giảng dạy

IV. NGUYÊN TẮC 3: MỖI NỘI DUNG PHẢI “CÓ ĐÍCH”

Mỗi nhóm khi viết phải trả lời 3 câu hỏi bắt buộc:

1. Viết cho ai?

   • BS ICU / CĐHA / BSNT / Nhóm AI

2. Dùng vào việc gì?

   • đọc phim – tiên lượng – nghiên cứu – huấn luyện AI

3. Sản phẩm cuối là gì?

   • đoạn sách / bảng chuẩn hóa / label ảnh / checklist

👉 Không có “viết cho vui”.

V. NGUYÊN TẮC 4: PHÂN CÔNG THEO “NĂNG LỰC + MỨC TRÁCH NHIỆM”

Cấu trúc chuẩn:

• Chủ biên học thuật

  • giữ trục tư duy, duyệt cuối

• Điều phối chương

  • gom module, nhắc tiến độ

• Nhóm viết nội dung thô

  • viết nhanh, đủ ý

• Nhóm chỉnh sửa – chuẩn hóa

  • logic, thuật ngữ, dẫn chứng

• Nhóm AI

  • chuyển văn bản → cấu trúc dữ liệu

⟶ Người trẻ viết nhiều, người giàu kinh nghiệm định hướng & gạn lọc.

VI. NGUYÊN TẮC 5: SONG SONG – KHÔNG TUYẾN TÍNH

❌ Không đợi xong Chương 1 mới viết Chương 2. Cần viết song song theo cụm

Ví dụ:

• Cụm A: Cơ sở chung (Chương 1–3)

• Cụm B: Pattern tổn thương (Chương 4–7)

• Cụm C: Ngộ độc cụ thể (CO, methanol, thuốc…)

• Cụm D: AI – nghiên cứu – ca lâm sàng

⟶ Tuần nào cũng có sản phẩm hữu hình.

VII. NGUYÊN TẮC 6: CHUẨN HÓA NGAY TỪ DÒNG ĐẦU

Bắt buộc thống nhất:

• thuật ngữ CT/MRI

• tên cấu trúc não

• cách mô tả tổn thương

• format bảng – hình – chú thích

👉 Viết sai thì sửa, nhưng viết loạn format là loại.

VIII. NGUYÊN TẮC 7: AI KHÔNG ĐẾN SAU – AI SONG HÀNH

Nhóm AI không chờ sách xong mới tham gia.

Vai trò AI ngay từ đầu:

• đề xuất cách mô tả để dễ label

• chuẩn hóa từ khóa tổn thương

• gợi ý biến số có thể học máy

• tách text → dữ liệu cấu trúc

⟶ Sách viết xong là dataset đã hình thành.

IX. NGUYÊN TẮC 8: TIẾN ĐỘ NGẮN – KIỂM TRA DÀY

• Chu kỳ kiểm tra: 5–7 ngày/lần

• Mỗi vòng chỉ hỏi 3 câu:

  1. Có sản phẩm chưa?

  2. Có dùng được không?

  3. Có cần bỏ không?

⟶ Không tiếc công, chỉ tiếc thời gian.

X. NGUYÊN TẮC CUỐI: VIẾT SÁCH NHƯ LÀM NGHIÊN CỨU LỚN

• Có đề cương

• Có vai trò

• Có phản biện

• Có chuẩn quốc tế

• Có tầm nhìn xuất bản – AI – đào tạo

CẢ NHÓM NGHIÊN CỨU!